Η ειδική διαπαιδαγώγηση είναι το πεδίο εκπαίδευσης που ασχολείται με την υποστήριξη παιδιών και εφήβων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Στόχος της ειδικής διαπαιδαγώγησης είναι να εφαρμόσει κατάλληλες και στοχευμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση δεξιοτήτων και την αντιμετώπιση διαφορετικών τύπων δυσκολιών που συχνά εμποδίζουν την ομαλή μαθησιακή και κοινωνικο-συναισθηματική εξέλιξη των ατόμων.

Οι ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορεί να οφείλονται σε ένα πλήθος παραγόντων. Οι βασικότεροι είναι:

• Αναπτυξιακές δυσκολίες
• Νοητικές δυσκολίες
• Δυσκολίες προσοχής και συγκέντρωσης
• Ειδικές γλωσσικές δυσκολίες
• Κοινωνικές και συναισθηματικές παράμετροι
• Προβλήματα στο περιβάλλον εκπαίδευσης (σχολείο)
• Έλλειψη κινήτρων και ενδιαφερόντων

Οι ειδικοί παιδαγωγοί σε συνεργασία με άλλους ειδικούς επαγγελματίες και θεραπευτές, αναλαμβάνουν την λεπτομερή αξιολόγηση και αναγνώριση των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών κάθε ατόμου και σχεδιάζουν εξατομικευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα που ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους. Βασικός στόχος του ειδικού παιδαγωγού είναι να παρέμβει αποτελεσματικά, ώστε να δώσει σε κάθε παιδί και έφηβο την δυνατότητα να αναπτύξει τις δεξιότητές του και να εξελιχθεί στο μέγιστο δυνατό επίπεδο που του επιτρέπουν οι δικές του ικανότητες.

Η συνεργασία και ενεργή συμμετοχή της οικογένειας και κυρίως των γονέων/κηδεμόνων είναι απαραίτητη για την επιτυχία κάθε προγράμματος ειδικής διαπαιδαγώγησης. Ιδιαίτερη σημασία για την αποτελεσματικότητα τέτοιων προγραμμάτων έχει η έγκαιρη εφαρμογή τους με σκοπό την πρώιμη παρέμβαση. Παράλληλα, έχει ιδιαίτερη σημασία οι γονείς να απευθυνθούν σε ειδικό παιδαγωγό όταν αντιλαμβάνονται ή υποψιάζονται ότι το παιδί τους αντιμετωπίζει δυσκολίες μάθησης ή/και οποιοδήποτε πρόβλημα συμπεριφοράς ή συναισθήματος, το οποίο μπορεί να επηρεάζει την γνωστική/μαθησιακή του εξέλιξη. Η σωστή αναγνώριση και κατανόηση των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών και η έγκαιρη παρέμβαση αυξάνουν τις πιθανότητες για μια επιτυχημένη υποστήριξη και αντιμετώπιση των δυσκολιών αυτών, στο πλαίσιο πάντα των δυνατοτήτων κάθε ατόμου.